|
روستای خیانک
روستای خیانک
دوشنبه 15 خرداد 1391 :: 17:18 :: نويسنده : علی اصغر ترابی افراشته
- شرایط کاشت: 1-1 آب و هوا: گردو در عرض جغرافیایی 39-29 درجه شمالی و طول جغرافیایی 69-45 درجه شرقی قابل کشت می باشد.این میوه در تمامی استانهای کشورمان به جز نواحی بسیار گرم و کویری ( مثل استانهای جنوبی کشور) و از سطح دریا تا ارتفاع 2500 متری از سطح دریا قابل کشت و پرورش می باشد. این درخت به فصل رشد کافی و طولانی با تابستانی معتدل نیاز دارد. دمای هوا در ماههای تابستان نباید از 38 درجه سانتیگراد تجاوز نماید زیرا باعث آفتاب سوختگی پوست سبز وسیاه شدن مغز گردو می گردد. درختان گردو معمولاً در ارتفاعات 700 تا 2500 متری از سطح دریا میوه های بهتر تولید می کنند. همچنین عموماً دماهای کمتر از 10- درجه سانتی گراد برای اکثر گونه ها و ارقام گردو مضر می باشد. این درحالی است که برخی از ارقام روسیه و اکراین تا 37- درجه سانتی گراد را نیز تحمل می کنند. نیاز سرمایی ( Chilling-Requirement ) گردو در حدود 1500-800 ساعت حرارتهای کمتر از 7 درجه می باشد. رطوبت نسبی مورد نیاز این میوه حداکثر 65 درصد می باشد. شیبهای رو به شمال برای کاشت گردو بهتر از شیبهای جنوبی می باشد. زیرا خطر سرمازدگی بهاره را به حداقل می رساند. ضمناً حداکثر شیب مجاز برای کاشت گردو 60-50 درصد می باشد که برابر با زاویه 35-30 درجه می باشد ( شیب 100 درصد برابر زاویه 45 درجه است. درجه حرارت مناسب برای آغاز فعالیت درخت گردو 7-5 درجه سانتی گراد و درجه حرارت مناسب 28-21 درجه سانتی گراد برای محصول دهی مطلوب می باشد. سرمای 1- تا 3- درجه سانتی گراد باعث سرمازدگی میوه تشکیل شده می شود. حداقل رطوبت نسبی مورد نیاز آن 30-20 درصد می باشد. 2-1 خاک: گردو خاکهای عمیق و آبرفتی ، غنی و با بافت لومی یا شنی را ترجیح می دهد. اسیدیته ( pH) مطلوب آن 5/7-5/6 است و شوری خاک را حداکثر تا 4 میلی موس بر سانتی متر ( دسی زیمنس بر متر) تحمل می کند. رطوبت زیاد خاک سبب پوسیدگی ریشه و طوقه و ریزش گلها و میوه های گردو می گردد و از آنجایی که گردو به بیماریهای ریشه بسیار حساس می باشد زهکشی خاک برای این گیاه اهمیت زیادی دارد. ضمناً شوری آب آبیاری گردو نیز حداکثر 1400 میکروموس بر سانتیمتر می باشد. این درخت به خاکهای قلیایی، آهکی و شور و همچنین به وجود سطح آب زیرزمینی بالا حساس می باشد. 2- عملیات احداث باغ 1-2 گزینش رقم و پیاده نمودن باغ: تمامی گونه های گردو یکپایه بوده و دارای گلهای تک جنسی هستند. به این معنی که گلهای نر و ماده بطور مجزا در نقاط مختلف ولی بر روی یک درخت تشکیل می شوند. لیکن به دلیل عدم همزمانی در رسیدن گلهای نر و ماده یک درخت (Dichogamy) در صورت کاشت تک درخت از نظر گرده افشانی و میوه دهی وضعیت مطلوبی نخواهیم داشت. لیکن با احداث یک باغ گردو با فواصل کاشت مناسب یعنی 10×10 متر در سیستم مربع و 8×11 در سیستم مستطیل و در اراضی شیبدار 8×8 متر این مشکل حل خواهد شد و از میوه دهی مناسبی برخوردار خواهد گردید. ضمناً در صورت استفاده از ارقام پیوندی فواصل کاشت 7×7 متر می باشد. 2-2 تهیه زمین: زمین مناسب گردو دارای خاک عمیق با بافت لومی شنی و زهکشی مناسب می باشد. در صورتیکه خاک خیلی سنگین ( رسی ) یا خیلی سبک ( ماسه ای ) باشد سیستم ریشه ضعیف و رشد درخت کم می شود.
3- عملیات نگهداري از باغ گردو 1-3 آبیاری: گردو در هر سال به 10-8 هزار متر مکعب آب در هر هکتار نیاز دارد که این میزان در سیستم آبیاری تحت فشار ( قطره ای ) به 6-4 هزار متر مکعب می رسد. دور آبیاری این درخت 10-7 روز می باشد. 2-3 هرس: پس از کاشت نهال، بایستی عملیات سربرداری از ارتفاع 100-80 سانتی متری بالای محل یقه ( سطح خاک ) انجام شده و 2-1 سانتی متر بالای یک جوانه برش مورب ( 45 درجه) زده شده و محل برش با چسب باغبانی پوشانیده شود. بهترین روش هرس فرم درخت گردو، هرس جامی با محور تغییر یافته (Modified-central- leader ) می باشد که در سال دوم 5-3 بازوی اصلی از جوانه های زیرین در جهات مختلف و بفواصل حداقل 30 سانتی متر از همدیگر انتخاب می شوند که اسکلت اصلی درخت را تشکیل می دهند. در سال بعد یک سوم انتهایی شاخه ها هرس شده و در سال چهارم شاخه های ثانوی انتخاب شده و بدین ترتیب چهار سال عملیات هرس داریم و از سال پنجم تنها عمل هرس شاخه های غیر مفید ( نرکها) انجام می شود. این درخت به هرس باردهی، کمتر نیاز دارد. هر چند سال یکبار قطع سر شاخه های جانبی و اگر شاخه های داخل تاج خیلی متراکم بوده و از نفوذ نور به داخل تاج جلوگیری می کنند، حذف یکی دو شاخه درون تاج انجام می شود. 3-3 محافظت از سرما: گردو به سرمای زمستانه مقاوم می باشد لیکن به سرمای دیررس بهاره حساس است. لذا بایستی درانتخاب محل کاشت گردو دقت کرد. اصولاً در مناطقی که خطر سرمای بهاره زیاد است انتخاب شیبهای شمالی ارجحیت دارد. همچنین اراضی کوهستانی با شیب متوسط (حداکثر شیب مجاز 60 درصد است ) بهمراه تراس بندی و بانکت بندی از اراضی پایین دست مناسب تر می باشد، زیرا در اثر زهکشی هوایی در اراضی شیبدار، خطر سرمازدگی به حداقل می رسد. 4-3 تغذيه باغ گردو: تعیین نیاز کودی در هر منطقه براساس نتایج آزمون خاک تعیین می شود. ولی بطور کلی توصیه عمومی در تغذیه باغ گردو بصورت زیر است: 1-4-3 کود دامی: به میزان 40-30 تن در هکتار در اواسط تا اواخر پاییز به خاک داده شده و با خاک مخلوط می شود و یا بصورت چالکود در اختیار درخت قرار می گیرد. 2-4-3 کود شیمیایی: بطور متوسط کود شیمیایی ازته 100-80 کیلوگرم در هکتار ، کود فسفاته 80-60 کیلوگرم در هکتار و کود پتاسه 120-80 کیلوگرم در هکتار و ترجیحاً از کودهای سولفاته استفاده می شود.( سولفات آمونیوم، سوپر فسفات تریپل و سولفات پتاسیم ) زمان پخش کودهای فسفره و پتاسه برای بهره وری بهینه در اوایل اسفندماه بهمراه آب آبیاری در سایه انداز درخت بوده و کود ازته را در دو نوبت ، یعنی نیمی در فروردین و نیمی دیگر را یک ماه بعد می دهند. همچنین توصیه می شود کودهای پتاسیمی و منیزمی ( 1-5/0 کیلوگرم سولفات پتاسیم و منیزیم برای هر درخت) روی (500-250 گرم برای هر درخت) داده شود. همچنین برای افزایش تشکیل میوه ( Fruit-set ) محلول پاشی با اسید بوریک، سولفات روی و اوره ، هر کدام با غلظت 5 در هزار در دو نوبت بار اول در پاییز بعد از برداشت میوه و قبل از ریزش برگها و نوبت دوم در بهار قبل از متورم شدن کامل جوانه ها و در حالت popcorn توصیه می گردد که باعث افزایش میوه ده) به میزان حدود 30-25 درصد در گردو می شود. .
4- « دستور العمل اجرایی احداث باغ مدرن و تجاری گردو» 1-4 آماده سازی زمین: در صورت وجود درختان قدیمی و کم بارده و یا بیمار ابتدا عملیات ریشه کنی و پاکسازی باغ انجام می شود. سپس عملیات شخم زنی (در دوجهت عمود برهم) بهمراه پخش و زیرخاک کردن کود دامی پوسیده به میران 40 – 30 تن در هکتار و کولتیواتور زنی و در نهایت تسطیح زمین با لولر انجام می شود. 2-4 پیاده نمودن نقشه کاشت و تعیین فواصل چاله های کاشت: با درنظر گرفتن جنس و بافت خاک و همچنین شیب زمین فواصل کاشت مناسب گردو در ارقام بذری در اراضی مسطح 10×10 متر و در اراضی شیبدار (شیب بیش از 15 – 10 درصد) به میزان 8×8 متر و در ارقام پیوندی در اراضی مسطح 7 × 7 متر می باشد. 3-4 چاله های کاشت: ابعاد چاله های کاشت گردو 70×70×70 سانتی متر بوده که زمان آماده کردن آنها یکماه قبل از کاشت می باشد. ضمناً موعد کاشت گردو در مناطق معتدله از اوایل بهمن تا اواخر اسفند و در مناطق سردسیر پس از سپری شدن فصل یخبندان در اواخر زمستان تا اوایل بهار می باشد. 4-4 کوددهی و تغذیه: نیاز کودی براساس نتایج آزمون خاک و برگ تعیین می گردد. لیکن بطورکلی در زمان کاشت بازای هر چاله کاشت گردو 10 – 8 کیلوگرم کوددامی پوسیده بهمراه 100 – 80 گرم کود ازته، 80 – 60 گرم کود فسفاته و 120 – 80 گرم کود پتاسه درنظر گرفته شده و آنها را با خاک رویی (سطح الارض) مخلوط کرده و در قسمت انتهایی چاله کاشت ریخته و خاک زیری (تحت الارض) را در قسمت فوقانی چاله می ریزند تا چاله کاشت پر شود. 5-4 انتخاب نهال: برای احداث باغ گردو بایستی از نهال ریشه دار یکساله یا دو ساله به ارتفاع 120-60 سانتی متر و به قطر 5/2 – 5/1 سانتی متر و دارای گواهی سلامت و ترجیحاً از ارقام شناسه دار و مورد تایید کمیته فنی نهال استان و با باردهی جانبی (Lateral) استفاده گردد. 6-4 کاشت نهال: پس از انجام هرس ریشه ها (آرایش ریشه)، نهالها در وسط چاله های کاشت قرار گرفته و خاکی که قبلاً آماده گردیده است (مطابق بند(4-4)) به آرامی در اطراف ریشه نهال ریخته شده و با پا کوبیده می شود تا محفظه های هوا در حفره های داخل ریشه باقی نماند. لازم به ذکر است که عملیات کاشت نهال بایستی بطریقی انجام شود که محل یقه در بیرون از خاک قرار گیرد. بعد از کاشت عملیات سربرداری از ارتفاع 120 – 80 سانتی متر با برش مورب (45 درجه) انجام شده و محل برش با چسب باغبانی پوشانیده شود. همچنین انجام آبیاری اولیه بلافاصله پس از کاشت الزامی است.
5- « دستورالعمل اجرایی اصلاح باغ مدرن و تجاری گردو» 1-5 تغذیه: در بند 2-4-3 آورده شده است. 2-5 مبارزه با آفات و بیماریها: درصورت مشاهده خسارت بیش از حد آستانه اقتصادی آفات و بیماریهای مهم گردو، عملیات مبارزه با آفات و بیماریهای مذکور براساس دستورالعمل سازمان حفظ نباتات صورت می پذیرد. 3-5 تربیت و هرس درخت: شامل حذف شاخه های خشک شده و خسارت دیده و بیمار و همچنین شاخه های با زاویه حاده که مانع رسیدن نور و هوا می شوند، می گردد. روش هرس در بند 2-3 آورده شده است. 4-5 آبیاری: حتی الامکان استفاده از سیستم آبیاری تحت فشار به منظور بالا بردن راندمان آبیاری و کاهش تلفات انتقال آب توصیه می شود. ضمناً در باغهایی که استفاده از سیستم مذکور امکان پذیر نیست توصیه می شود سیستم آبیاری سنتی (کرتی و غرقابی) به سیستم آبیاری نواری (جوی و پشته) تبدیل گردد. نیاز آبی سالانه گردو 10000 – 8000 مترمکعب در هکتار می باشد که باتوجه به سن درختان و شرایط آب و هوایی منطقه تعیین می گردد. ضمناً تعداد دفعات آبیاری باتوجه به شرایط منطقه، میزان بارندگی و میزان تبخیر و تعرق خصوصاً در ماههای خشک سال تعیین می گردد.در صورت استفاده از سیستم آبیاری تحت فشار،روش بابلر مرجح می باشد،همچنین در صورت لزوم بهتر است از دو لوپ دایره ای بفواصل نیم و یکمتری در دور درخت در سیستم آبیاری قطره ای استفاده گردد. 5-5 مبارزه با علفهای هرز: کنترل علفهای هرز در باغهای گردو به دو روش مکانیکی (کولیتواتور زنی) و شیمیایی صورت می گیرد. درصورت لزوم بسته به نوع علف هرز و میزان رشد آن می توان از سموم سیمازین، دیورون و پاراکوات و غیره به نسبت 5/4 – 2/2 کیلوگرم در هکتار استفاده کرد. منبع: آسیا کود دوشنبه 15 خرداد 1391 :: 17:15 :: نويسنده : علی اصغر ترابی افراشته
گِردو (نام علمی: جنس Juglans) درختی است گلدار (Magnoliophyta) از رده دولپه ای ها(Magnoliopsida)، از تیره توس ها (Fagales) خانواده گردوها(Juglandaceae). نام گردو به هر گونه درخت از خانواده گردو اطلاق میشود. آنها درختانی برگریز هستند به ارتفاع ۴۵-۱۰ متر، با برگهای شانهای به طول ۹۰-۲۰ سانتیمتر، تعداد ۲۵-۵ برگچه و جوانهها دارای درونه حفره دار هستند که این ویژگی در همه بال میوه ای ها (Pterocarya) مشترک است بجز گردوهای امریکایی (Carya) در همین خانواده. از معروفترین مناطق کشت گردو در ایران منطقه تفرش در استان مرکزی است این دو گونه از نظر چوب قابل توجهی که دارند دارای اهمیت میباشند. گریبانههای گردو به علت دارا بودن مقدار زیادی رنگ زرد – قهوه ای، منبع مهمی برای رنگ به شمار میرود. دانه تمامی گونههایی که در بالا به آنها اشاره شد و سایر گونه ها، خوراکی هستند اما گردوهایی که در فروشگاهها موچود میباشند از نوع گردوی ایرانی هستند. نوع باغی که به جهت پوستههای نازک مغز. پایداری در مناطق معتدله انتخاب گشت را گهگاه گردوی کارپات مینامند. گردو سرشار از روغن است و بصورت گسترده هم به شکل تازه و هم در غذا خورده میشود. آنها را باید در مکانهای خشک و خنک نگهداری کرد چون در شرایط گرم در مدت چند هفته- بویژه پس از کندن پوسته آن، فاسد میشوند. یکی از معروفترین انواع گردوی ایرانی گردوی شهمیرزاد ( بهشت گمشده در کویر سمنان) می باشد. ترکیبات شیمیایی: مغز گردو دارای چند اسید آلی ، مقدر کمی اسانس ، اگزالات آهک و ویتامینهای A,B,C,D,E می باشد . همچنین مغز گردو دارای مقدر کمی ( ۱۲%) ارسنیک است . برگ درخت گردو دارای ۳ درصد اینوژیت ، اسید الاژیک ، اسید گالیک و اسانسی با بوی مخصوص و مقدری پارافین ، تانن ، مواد چرب و املاح معدنی مانند کلسیم ، پتاسیم ، منیزیوم ، باریوم و همچنین کاروتن است . پوسته گوشتدار میوه سبز گردو دارای امولسیون ، قند و اسیدهای آلی مانند اسید سیتریک ، اسید مالیک ، فسفاتها و اگزالات کلسیم است . عصاره برگ درخت گردو خاصیت میکروب کشی و باکتری کشی درد . در صد گرم مغز گردو خام و خشک مواد زیر موجود است آب ۳/۵ گرم پروتئین ۱۴/۸ گرم مواد چربی ۶۵ گرم مواد نشاسته ای ۱۳ گرم کلسیم ۱۰۰ میلی گرم فسفر ۳۸۰ میلی گرم آهن ۳ میلی گرم سدیم ۲ میلی گرم پتاسیم ۵۰ میلی گرم ویتامین دوشنبه 15 خرداد 1391 :: 17:05 :: نويسنده : علی اصغر ترابی افراشته
بادام فوايد بسياري براي بدن دارد، از جمله: 1- پايين آورنده کلسترول بد( LDL ) و کاهش دهنده بيماري هاي قلبي بادام داراي مقدار زيادي چربي است، اما از نوع غير اشباع! اين چربي خطر بيماري هاي قلبي را کم مي کند. تحقيقات نشان داده است که تمامي مغزهاي خوراکي، بيماري هاي قلبي و کلسترول بد را دور مي کنند. مطالعه اي نشان داده است، افرادي که 5 بار در هفته آجيل مي خورند،50 درصد احتمال خطر براي بيماري هاي قلبي را از خود دور مي کنند. 2- بادام، آنتي اکسيدان است. ويتامين E در پوست بادام وجود دارد. اين ويتامين، يکي از انواع آنتي اکسيدان ها مي باشد. فوايد آنتي اکسيدان ها در بدن بسيار زياد است. آنتي اکسيدان ها جلوي برخي امراض را مي گيرد، از جمله: سرطان، بيماري قلبي، فراموشي، آلزايمر، خوب عمل نکردن سيستم ايمني، آب مرواريد چشم(کاتاراکت)، ضعيف شدن ماهيچه ها و هم چنين بر سلامتي پروستات اثر مي گذارند و از تخريب سلول ها و DNA جلوگيري مي کنند. 3- از گرفتگي عضلاني جلوگيري مي کند. بادام داراي منيزيم و پتاسيم است. هنگامي که به مقدار کافي منيزيم در بدن باشد، در خون جريان مي يابد و اکسيژن و مواد مغذي را سريع تر حمل مي کند و جلوي افزايش ضربان قلب را مي گيرد. بادام بسيار بيشتر از جو يا حتي اسفناج، منيزيم دارد. پتاسيم در انقباض عضلات، به جريان درآوردن اعصاب، متعادل کردن فشار خون و عملکرد بهتر قلب نقش دارد. 4/1 فنجان بادام داراي 99 ميلي گرم منيزيم و 257 ميلي گرم پتاسيم مي باشد. 4- به کاهش وزن کمک مي کند. بسياري از افراد به خاطر افزايش وزن، بادام نمي خورند. در حالي که متخصصان تغذيه به اين نتيجه رسيده اند، افرادي که حداقل 2 بار در هفته آجيل مي خورند، نسبت به آنها که اصلا و يا به ندرت آجيل مي خورند، بيشتر وزن کم مي کنند. 5- هر روز، بادام بخوريد تا انرژي داشته باشيد و از سلامتي خود لذت بريد. اين ماده غذايي به خاطر دارا بودن ويتامين ها و پروتئين و آهن ، انرژي مورد نياز بدن را افزايش مي دهد. همان طور که مي دانيد، آهن يکي از اجزاء مهم هموگلوبين مي باشد و نقش هموگلوبين، حمل اکسيژن در خون است. لذا آهن کمک مي کند که سلول ها اکسيژن مورد نياز خود را دريافت کنند و کمبود آن موجب خستگي و ضعف در انجام کارها مي شود. موسسه غذا و دارو براي حفظ سلامتي بدن دريافت روزانه 18 ميلي گرم آهن را توصيه مي کند. اما بايد توجه داشت که زيادي آهن خطرناک مي باشد و مي تواند قلب، کبد و لوزالمعده را از کار بيندازد. 6- جلوگيري از سرطان بادام داراي مقدار زيادي کلسيم و پروتئين مي باشد. 100 گرم بادام تازه در حدود 20 گرم پروتين و 240 ميلي گرم کلسيم دارد. کلسيم و فيبر موجود در بادام، کاهش دهنده سرطان روده بزرگ مي باشد. اسيد فوليک در بادام، باعث کاهش سرطان دهانه رحم مي گردد. 7- منبع انرژي بادام محتوي مقدار زيادي چربي هاي غير اشباع، فيبر، پروتئين گياهي، روي، مس و منيزيم مي باشد. بادام داراي انواع ويتامين ها مي باشد که به سوخت و ساز کربوهيدرات ها کمک مي کند و يکي از منابع انرژي براي مغز مي باشد. 4/1 فنجان بادام، 45 درصد منيزيم روزانه و 20 درصد مس روزانه و 17.6 درصد ويتامين B2 روزانه را تامين مي کند. همچنين4/1 فنجان بادام، 7.62 گرم پروتئين بيشتر از پروتئين يک عدد تخم مرغ دارد. 8- جلوگيري از سنگ کيسه صفرا 9- کاهش دهنده قند خون و بيماري ديابت 10- تقويت عملکرد ريه به طور کلي، بادام جلوي برخي بيماي هاي تنفسي از قبيل: تنگي نفس، برونشيت مزمن و امفيزم( اتساع و بزرگي عضوي در اثر گاز) را مي گيرد. سلنيوم، در بادام و آجيل يافت مي شود. سلنيوم نيز يک آنتي اکسيدان مي باشد. 11- استحکام استخوان ها بادام محتوي مقدار زيادي چربي غير اشباع و بسياري از مواد مغذي مي باشد، از جمله: کلسيم و منيزيم. اين عناصر براي استحکام استخوان ها استفاده مي شوند. به طور کلي، بادام غني ترين منبع غير حيواني کلسيم مي باشد. استخوان ها و دندان هايتان را با استفاده از فسفر موجود در بادام، تقويت کنيد. مقدار کلسيم در 25-20 عدد بادام بيشتر از 4/1 فنجان شير است. پس براي جلوگيري از پوکي استخوان يک منبع غني مي باشد. دوشنبه 15 خرداد 1391 :: 16:19 :: نويسنده : علی اصغر ترابی افراشته
بناي مشهور به امامزاده عين (ازناو همدان)
مقدمه زيبايي و استحکام اين بنا يادآور عظمت و استواري معماري ايران است. اين بنا با اينکه از توجه و دقت در حفظ و مرمت آن بيبهره بوده، از نظر ايستايي و استحکام قابل تأمل و بررسي است. در تزيينات آجرکاري آن، با آنکه اندک است، طرحهاي نو و بديع به چشم ميخورد. نوع پلان از نوع مقابر آرامگاهي چهارضلعي است، که فاقد تزيينات گچبري است. هيچگونه اثري از گچکاري و گچ در سطوح داخلي آن مشاهده نميشود. دقيقا مشخص نيست که آن را براي گچکاري و گچبري مهيا نموده باشند. همچنين بنا فاقد کتيبه خطي است، که بتوان به کمک آن زمان ساخت مقبره را دقيقا مشخص کرد. تاکنون هيچگونه مطالعهاي درباره امامزاده ازناو انجام نگرفته است. نگارندگان هم به مطالب و نوشتهاي در اينباره دست نيافتهاند. بناي مزبور را در سال 1367 ميراث فرهنگي همدان شناسايي کرده، و در همان سال به کوشش دو تن از دانشجويان معماري دانشگاه تهران (عراقچيان ـ سامي) رولوه گرديد، و در تابستان سال 1373 نگارندگان مقاله، جهت بررسي و مطالعه کامل از نزديک بنا را مورد بررسي قرار دادند. موقعيت جغرافيايي روستاي ازناو درباره اين روستا در کتب جغرافيايي پيشين و همچنين در سفرنامههاي اروپاييان مطلبي نوشته نشده است؛ که احتمالاً علت آن دوري از راههاي ارتباطي و صعبالعبوري راه روستاست. موقعيت امامزاده عين ازناو پيرامون بنا ـ برفراز تپه ـ گورستاني کهن که نشاني از مردگان سالهاي اخير هم در آن ديده ميشود، فراگرفته است. يک نمونه از سنگ مزارهايي که در اين گورستان وجود دارد. داراي تزيينات و کتيبهاي در يک ضلع آن است. کتيبه به خط ثلث است که عبارت زير از آن قرائت گرديد (تصوير شماره 2): الو[فا]ت المرحومالمغفور نتيجه المشايخ العظام، شيخ سلطان محمد ابنالمرحوم شيخ باليجان. ادامه عبارت فوق در ميان تزيينات به شکل طاقنما به اين شرح است: ... سنه احدي ستين و الف من هجرة النبويّه (1061) در بخش فوقاني سنگ قبر نوشتهاي به خط ثلث وجود دارد که آسيب ديده، و قرائت آن ميسّر نگرديد. احتمالاً آيات يا احاديث بوده است. احتمالاً سنگ مزار در جاي اصلي خود قرار ندارد، چون آن را در سالهاي اخير جابهجا نمودهاند. وضعيت قرارگيري آن اين مسأله را اثبات ميکند پلان بنا گنبد بنا گنبد آن از نوع گنبدهاي با قوس شبدري تند و کند است (گنبد داخلي تند و پوسته خارجي شبدري کند). پوستـه بيروني و داخلي که با روش آجرکاري خفته راسته ساخته شده است، به روي يک گريو هشتضلعي (منشور هندسي) قرار گرفته، در قسمت مياني (کره گنبد)، منفذي جهت نورگير و تهويه تعبيه گرديده است. (طرح شماره 2) چنانکه پيشتر اشاره شد، آجرکاري اين بخش (طرح شماره 3) به روش نادري است. اينگونه آجرکاري در ساختمان بناي مقبره ارسلان جاذب(2) (419ـ387 هجري) در سنگ بست خراسان کار شده است (البته گنبد آن يک پوسته است) گنبد دو پوسته که سابقهاي طولاني در معماري ايراني دارد، از چند ويژگي برخوردار است: نخست فاصله کم پوستههاست. دوم از نظر اصول ساختماني ـ ايستايي حاکم بر اين سازه ميتوان آن را يک سازه متحد و يکپارچه در نظر گرفت؛ و در کل دو پوسته حکم يک پوسته را عملاً خواهند داشت. همين امر موجب مقاومت و استحکام گنبد امامزاده تا امروز گرديده است. نمونههاي اولي آن در بناهايي مانند: مسجد جامع برسيان، (3) مسجد جامع زواره (4) ساخته شده است، و از ويژگي معماري شيوه رازي است، تکامل اين روش ساختماني در شيوه آذري دنبال شده است(5). از بناهايي که در شيوه آذري ساخته شده و داراي گنبدهاي دو پوسته پيوستهاند، ميتوان به مساجد دشتي و کاج (6) در اصفهان و مسجد جامع اشترجان،(7)گنبد سلطانيه بناهاي اخير با روش پيشرفته باريکه طاق(8) ساخته شدهاند اشاره کرد. در ادامه اين نکته را بايد خاطرنشان نمود که گنبد دو پوسته امامزاده ازناو از نظر ساختار شکل و فرم ويژگي خاص خود را دارد که دقيقا مشـابه هيچيـک از گنبدهاي بناهاي مذکور نيست، فقط وجه اشتراک بيشتري کـه در ميان همـه موارد ياد شده با گنبـد سلطانيه دارد، در فاصله کم هر دو پوسته است؛ با وجـود اين، فاصلـه پوستههاي گنبد امامزاده ازناو بسيار اندک است. پيل پاها در حاشيه درگاه ورودي، چهار پيلپا که از روي پي سنگي تا بالا (يعني رخبام نماي ورودي) امتداديافته، تعبيه شدهاند. قطر هر يک از پيلپاها 20 سانتيمتر و ارتفاع دوتا از آنها که بلندتر 80/6 متر است. قوس درگاه ورودي هم روي دوتا از اين پيلپاها قرارگرفته است. در سهضلع ديگر بنا پيلپاهايي در طرفين طاقنماهاي فاقد قوس، با پوشش تخت، تعبيه شده است. قطر آنها 20 سانتيمتر، و ارتفاعشان 20/3 متر است. در دو گوشه ديوار ضلع جنوبي، دو پيلپاي بزرگتر و قطورتر به قطر 50 سانتيمتر و ارتفاع 10/4 متر قرار گرفته که از روي پي سنگ تا بالاي ديوار امتداد دارند. (تصوير شماره 3) درگاه ورودي فضاي داخل طاقنماي بزرگ پيرامون ورودي بنا به بخشهايي مساوي و مرتبط به هم تقسيم شده که بهگونهاي بديع و زيبا با آجرتراش و با طرحهاي گياهي و هندسي تزيين گرديده است. از نظر فرم و شکل کلّي با نماي ورودي گنبد علويان همدان همانندي دارد. راه پله ورودي به پشت بام از طرفي، راه ورود به بخش پيشاني (رخبام) از طريق شش پله است که در گوشه شمالغربي گنبد با آجر ساخته شده است (اين پلهها آسيب کلي ديدهاند) قوسها تزيينات وابسته به معماري تزيينات بناي امامزاده ازناو آن اندک است. با وجود اين، به بررسي نمونههاي موجود تزيينات در نماي خارجي و داخلي آن ميپردازيم الف) تزيينات بيروني: اين بنا فاقد تزيينات کاشيکاري و گچبري در نماي بيروني است، آنچه از تزيين روي نماي آن موجود است، تزيينات آجري است که با آجر تراشخورده کار شده است، و در آن طرحهاي چليپايي، آجر تراش و گلبرگ، به صورت قرينه در حاشيه درگاره ورودي تزيين يافته است. (طرح شماره 5) و (تصوير شماره 4) بهنظر ميرسد که پيلپاهاي اين بنا در داخل و مخصوصا در بيرون علاوه بر اينکه نقش ايستايي و استحکامبخشي در بنا را داشتهاند، از آنها به عنوان عنصر تزييني نيز استفاده شده است، (تصوير شماره 1) ب) تزيينات داخلي: چنانکه پيشتر اشاره شد، بخش داخلي اين بنا، فاقد تزيينات گچبري و کاشيکاري است. در داخل آن بجز پيلپاها و طاقنماها، تزيينات قابلتوجهي به چشم نميخورد، به طوريکه حتي از تزيينات ساده آجرکاري که در نماي بيروني امامزاده کار شده، در سطوح داخلي اثري مشاهده نميشود. آجرکاري ساده داخل طاقنماها و ساير بخشها بجز پيلپاها، در داخل، اين احتمال را در ذهن ايجاد ميکند، که شايد سازنده و معمار آن، بنا را براي تزيينات آماده نموده باشد. ضريح چوبي به روي اين ضريح چوبي، نوشتههايي به خط شکسته نستعليق زيبا وجود دارد که قابل تأمل و بررسي است. نوشتهها با جوهر آبيرنگ نگارش شده است. اما بهعلت بيتوجهي با گذشت زمان، بسياري از آنها قابل خواندن نيست، فقط در بخشي از آن نام کاتبي که از افراد شهير محلي بوده در عبارتي درج گرديده است: ... فکر... جهت برآمد در ما که شد بهشت برين کام مغفر ما «کاتبالحروف ملا محمدهاشم [همداني] شهر رمضانالمعظم سنة 1200ه» به روي سنگ قبري در گورستان پيرامون امامزاده اين کتيبه وجود دارد: «المرحوم جنت و رضوان مکان محمدهاشم ولد اسماعيل سلطان 1208ه» با توجه به اين اسامي و ترتيب تاريخي نوشتههاي خطي و فوت ملامحمدهاشم، احتمال ميدهيم که اين دو يعني ملامحمدهاشم، کاتب و محمدهاشم نوشته بر سنگ قبر يک نفر بيش نباشد، که فرزند اسماعيلسلطان بوده و هشتسال پس از نگارش خط روي ضريح امامزاده فوت کرده است. مردم ازناو معتقدند که در زير ضريح امامزاده، در وسط صحن، قبري بوده که آن را کنده و از بين بردهاند. آثار تخريب خاکهاي زير ضريح ـ در هنگام بازديد و بررسي ـ اين امر را تأييد ميکند. مصالح بنا سبک معماري و مقايسه با بناهاي ديگر بقعه دوازده امام (11) (429ه.ق) در يزد، مقبره پير (12) (دوره سلجوقي) در تاکستان و گنبد سرخ (13) (542 ه.ق) مراغه در نوع پلان و در عناصري مانند پيلپاهايي مانند پيلپاهايي که در گوشهها و بخشهاي بيروني بناهاي مذکور است، تشابهاتي دارد، ولي بعيد بهنظر ميآيد که با آنها همزمان باشد. (طرحهاي شماره 6 و 7 و 8). از طرفي امامزاده ازناو با بناهايي که از نظر تاريخي متأخرتر از آثار ياد شدهاند، مانند گنبد علويان (14) (6 يا 7ه.ق) در همدان و گنبد غفاريه (15) (716ه.ق) مراغه در نوع پلان و تزيينات، بويژه در نماي ورودي، پيلپاهاي داخل و خارج بنا قابل مقايسه است، (طرحهاي شماره 9 و 10). وضعيت فعلي بنا قسمتهايي از پله ارتباطي فضاي پيرامون گنبد به بالاي رخبام در بالا و قسمتهايي از ضريح چوبي شکسته و خط روي آن محو گرديده است. همچنين کف داخلي بنا، بهخاطر ورود دامهاي مردم روستا، به صورت خاکروبه درآمده، و سکوي (16) درگاه ورودي آسيبديده و بخشي از پيلپاهاي سمت چپ ورودي آسيب کلي ديده است. از آنجا که بنابر روي بلندي تپه طبيعي ساخته شده است، فاقد هرگونه رطوبت و عوامل تخريب ناشي از آن است. از طرف ديگر، چون بنا در محيطي کوهستاني و سردسير و آزاد و به دور از هرگونه الحاقات جنبي است، باد و باران و عوامل طبيعي در آسيب آن دخالت و تأثير مضاعف داشته است. اين ساختمان بهگونهاي ساخته شده که مستقل باشد، و از همه سمت ديده شود، و به طور کلي حالت و فرم منفردي از سوي معمار و باني آن موردنظر بوده است. اين بنا فاقد هرگونه کتيبه خطي است که نشاندهنده سال بناي ساختمان آن باشد، با توجه به تشابه آن با آثار قرون 7 و 8 و فرم کلي معماري آن احتمالاً در اواخر قرن هفتم و اوايل قرن هشتم هجري ساخته شده است؛ بنابراين ميتوان آن را جزو شيوه معماري آذري (دوره اول) محسوب نمود. با شباهتي که با بناهاي گنبد علويان همدان و گنبد غفاريه مراغه دارد، تا حدودي با آنها قابل مقايسه است. درباره نسب نامه امامزاده ازناو (عين)، اهالي ساکن در روستا، اطلاعات دقيق و موثقي ندارند و هر يک به نحوي از آن سخن ميگويند. انتظار ميرود که مطلعين ما را در رفع نواقص اين بحث ياري نمايند. پی نوشت: 1- فرهنگ جغرافيايي ايران، جلد 5، استان 5، کردستان، تهران، سازمان جغرافيايي کشور، ص9، و بازديدهاي محلي.
نويسنده:محمد رضا عراقچيان - محمد ابراهيم زارعي
.
درون امامزاده عین (ع) دوشنبه 15 خرداد 1391 :: 16:13 :: نويسنده : علی اصغر ترابی افراشته
سیقیر اولن قاراقوش گونی داغ
یکشنبه 14 خرداد 1391 :: 17:50 :: نويسنده : علی اصغر ترابی افراشته
یکشنبه 14 خرداد 1391 :: 17:47 :: نويسنده : علی اصغر ترابی افراشته
از روی قله قزل داغ
یکشنبه 14 خرداد 1391 :: 17:37 :: نويسنده : علی اصغر ترابی افراشته
شنبه 06 خرداد 1391 :: 20:41 :: نويسنده : علی اصغر ترابی افراشته
خیانک . [ ن َ ] (اِخ ) دهی است از دهستان پیشخور بخش رزن شهرستان همدان واقع در 42 هزارگزی جنوب خاوری قصبه ٔ رزن و 2 هزارگزی خاور ازناو. دارای 135 تن سکنه . آب آن از قنات . و راه آنجا مالرو است . (از فرهنگ جغرافیایی ایران ج 5). تصويب نامه راجع به تعاريف و ضوابط تقسيمات در قسمتي از شهرستان همدان دهستان پيشخور با کلیک در اینجا روستای ما را در google maps ببینید. روستای خیانک
نقشه شهر همدان و موقعیت روستای خیانک
مسیر دسترسی به روستای خیانک از روستای تجرک
نقشه ماهواره ای روستا درباره وبلاگ
به وبلاگ من خوش آمدید آخرین مطالب
آرشيو وبلاگ
پيوندها
|
|||
|
|