روستای خیانک
روستای خیانک

- شرایط کاشت:

1-1 آب و هوا:

 گردو در عرض جغرافیایی 39-29 درجه شمالی و طول جغرافیایی 69-45 درجه شرقی قابل کشت می باشد.این میوه در تمامی استانهای کشورمان به جز نواحی  بسیار گرم و کویری ( مثل استانهای جنوبی کشور) و از سطح دریا تا ارتفاع 2500 متری از سطح دریا قابل کشت و پرورش می باشد. این درخت به فصل رشد کافی و طولانی با تابستانی معتدل نیاز دارد. دمای هوا در ماههای تابستان نباید از 38 درجه سانتیگراد تجاوز نماید زیرا باعث آفتاب سوختگی پوست سبز وسیاه شدن مغز گردو می گردد. درختان گردو معمولاً در ارتفاعات 700 تا 2500 متری از سطح دریا میوه های بهتر تولید می کنند. همچنین عموماً دماهای کمتر از 10- درجه سانتی گراد برای اکثر گونه ها و ارقام گردو مضر می باشد. این درحالی است که برخی از ارقام روسیه و اکراین تا 37- درجه سانتی گراد را نیز تحمل می کنند. نیاز سرمایی ( Chilling-Requirement ) گردو در حدود 1500-800 ساعت حرارتهای کمتر از 7 درجه می باشد. رطوبت نسبی مورد نیاز این میوه حداکثر 65 درصد می باشد. شیبهای رو به شمال برای کاشت گردو بهتر از شیبهای جنوبی می باشد. زیرا خطر سرمازدگی بهاره را به حداقل می رساند. ضمناً حداکثر شیب مجاز برای کاشت گردو 60-50 درصد می باشد که برابر با زاویه 35-30 درجه می باشد ( شیب 100 درصد برابر زاویه 45 درجه است. درجه حرارت مناسب برای آغاز فعالیت درخت گردو 7-5 درجه سانتی گراد و درجه حرارت مناسب 28-21 درجه سانتی گراد برای محصول دهی مطلوب می باشد. سرمای 1- تا 3- درجه سانتی گراد باعث سرمازدگی میوه تشکیل شده می شود. حداقل رطوبت نسبی مورد نیاز آن 30-20 درصد می باشد.

2-1 خاک:

گردو خاکهای عمیق و آبرفتی ، غنی و با بافت لومی یا شنی را ترجیح می دهد. اسیدیته ( pH) مطلوب آن 5/7-5/6 است و شوری خاک را حداکثر تا 4 میلی موس بر سانتی متر ( دسی زیمنس بر متر) تحمل می کند. رطوبت زیاد خاک سبب پوسیدگی ریشه و طوقه و ریزش گلها و میوه های گردو می گردد و از آنجایی که گردو به بیماریهای ریشه بسیار حساس می باشد زهکشی خاک برای این گیاه اهمیت زیادی دارد. ضمناً شوری آب آبیاری گردو نیز حداکثر 1400 میکروموس بر سانتیمتر می باشد. این درخت به خاکهای قلیایی، آهکی و شور و همچنین به وجود سطح آب زیرزمینی بالا حساس می باشد.

 2- عملیات احداث باغ

1-2 گزینش رقم و پیاده نمودن باغ:

      تمامی گونه های گردو یکپایه بوده و دارای گلهای تک جنسی هستند. به این معنی که گلهای نر و ماده بطور مجزا در نقاط مختلف ولی بر روی یک درخت تشکیل می شوند. لیکن به دلیل عدم همزمانی در رسیدن گلهای نر و ماده یک درخت (Dichogamy) در صورت کاشت تک درخت از نظر گرده افشانی و میوه دهی وضعیت مطلوبی نخواهیم داشت. لیکن با احداث یک باغ گردو با فواصل کاشت مناسب یعنی 10×10 متر در سیستم مربع و 8×11 در سیستم مستطیل و در اراضی شیبدار 8×8 متر این مشکل حل خواهد شد و از میوه دهی مناسبی برخوردار خواهد گردید. ضمناً در صورت استفاده از ارقام پیوندی فواصل کاشت 7×7 متر می باشد.

2-2 تهیه زمین:

    زمین مناسب گردو دارای خاک عمیق با بافت لومی شنی و زهکشی مناسب می باشد. در صورتیکه خاک خیلی سنگین ( رسی ) یا خیلی سبک ( ماسه ای ) باشد سیستم ریشه ضعیف و رشد درخت کم می شود.

 

3- عملیات نگهداري از باغ گردو

1-3 آبیاری:

      گردو در هر سال به 10-8 هزار متر مکعب آب در هر هکتار نیاز دارد که این میزان در سیستم آبیاری تحت فشار ( قطره ای ) به 6-4 هزار متر مکعب می رسد. دور آبیاری این درخت 10-7 روز می باشد.

2-3 هرس:

      پس از کاشت نهال، بایستی عملیات سربرداری از ارتفاع 100-80 سانتی متری بالای محل یقه ( سطح خاک ) انجام شده و 2-1 سانتی متر بالای یک جوانه برش مورب ( 45 درجه) زده شده و محل برش با چسب باغبانی پوشانیده شود. بهترین روش هرس فرم درخت گردو، هرس جامی با محور تغییر یافته (Modified-central- leader ) می باشد که در سال دوم 5-3 بازوی اصلی از جوانه های زیرین در جهات مختلف و بفواصل حداقل 30 سانتی متر از همدیگر انتخاب می شوند که اسکلت اصلی درخت را تشکیل می دهند. در سال بعد یک سوم انتهایی شاخه ها هرس شده و در سال چهارم شاخه های ثانوی انتخاب شده و بدین ترتیب چهار سال عملیات هرس داریم و از سال پنجم تنها عمل هرس شاخه های غیر مفید ( نرکها) انجام  می شود. این درخت به هرس باردهی، کمتر نیاز دارد. هر چند سال یکبار قطع سر شاخه های جانبی و اگر شاخه های داخل تاج خیلی متراکم بوده و از نفوذ نور به داخل تاج جلوگیری می کنند،  حذف یکی دو شاخه درون تاج انجام می شود.

3-3 محافظت از سرما:

گردو به سرمای زمستانه مقاوم می باشد لیکن به سرمای دیررس بهاره حساس است. لذا بایستی درانتخاب محل کاشت گردو دقت کرد. اصولاً در مناطقی که خطر سرمای بهاره زیاد است انتخاب شیبهای شمالی ارجحیت دارد. همچنین اراضی کوهستانی با شیب متوسط  (حداکثر شیب مجاز 60 درصد است ) بهمراه تراس بندی و بانکت بندی از اراضی پایین دست مناسب تر می باشد، زیرا در اثر زهکشی هوایی در اراضی شیبدار، خطر سرمازدگی به حداقل می رسد.

4-3 تغذيه باغ گردو:

   تعیین نیاز کودی در هر منطقه براساس نتایج آزمون خاک تعیین می شود. ولی بطور کلی توصیه عمومی در تغذیه باغ گردو بصورت زیر است:

1-4-3 کود دامی:

 به میزان 40-30 تن در هکتار در اواسط تا اواخر پاییز به خاک داده شده و با خاک مخلوط می شود و یا بصورت چالکود در اختیار درخت قرار می گیرد.

2-4-3 کود شیمیایی:

 بطور متوسط کود شیمیایی ازته 100-80 کیلوگرم در هکتار ، کود فسفاته 80-60 کیلوگرم در هکتار و کود پتاسه 120-80 کیلوگرم در هکتار و ترجیحاً از کودهای سولفاته استفاده می شود.( سولفات آمونیوم، سوپر فسفات تریپل و سولفات پتاسیم ) زمان پخش کودهای فسفره و پتاسه برای بهره وری بهینه در اوایل اسفندماه بهمراه آب آبیاری در سایه انداز درخت بوده و کود ازته را در دو نوبت ، یعنی نیمی در فروردین و نیمی دیگر را یک ماه بعد می دهند. همچنین توصیه می شود کودهای پتاسیمی و منیزمی ( 1-5/0 کیلوگرم سولفات پتاسیم و منیزیم برای هر درخت) روی (500-250 گرم برای هر درخت) داده شود. همچنین برای افزایش تشکیل میوه ( Fruit-set ) محلول پاشی با اسید بوریک، سولفات روی و اوره ، هر کدام با غلظت 5 در هزار در دو نوبت بار اول در پاییز بعد از برداشت میوه و قبل از ریزش برگها و نوبت دوم در بهار قبل از متورم شدن کامل جوانه ها و در حالت popcorn توصیه می گردد که باعث افزایش میوه ده) به میزان حدود 30-25 درصد در گردو می شود.

.

 

4- « دستور العمل اجرایی احداث باغ مدرن و تجاری گردو»

1-4 آماده سازی زمین:

در صورت وجود درختان قدیمی و کم بارده و یا بیمار ابتدا عملیات ریشه کنی و پاکسازی باغ انجام می شود. سپس عملیات شخم زنی (در دوجهت عمود برهم) بهمراه پخش و زیرخاک کردن کود دامی پوسیده به میران 40 – 30 تن در هکتار و کولتیواتور زنی و در نهایت تسطیح زمین با لولر انجام می شود.

2-4 پیاده نمودن نقشه کاشت و تعیین فواصل چاله های کاشت:

  با درنظر گرفتن جنس و بافت خاک و همچنین شیب زمین فواصل کاشت مناسب گردو در ارقام بذری در اراضی مسطح 10×10 متر و در اراضی شیبدار (شیب بیش از 15 – 10 درصد) به میزان 8×8 متر و در ارقام پیوندی در اراضی مسطح 7 × 7 متر می باشد.

3-4 چاله های کاشت:

 ابعاد چاله های کاشت گردو 70×70×70 سانتی متر بوده که زمان آماده کردن آنها یکماه قبل از کاشت می باشد. ضمناً موعد کاشت گردو در مناطق معتدله از اوایل بهمن تا اواخر اسفند و در مناطق سردسیر پس از سپری شدن فصل یخبندان در اواخر زمستان تا اوایل بهار می باشد.

4-4 کوددهی و تغذیه:

نیاز کودی براساس نتایج آزمون خاک و برگ تعیین می گردد. لیکن بطورکلی در زمان کاشت بازای هر چاله کاشت گردو 10 – 8 کیلوگرم کوددامی پوسیده بهمراه 100 – 80 گرم کود ازته، 80 – 60 گرم کود فسفاته و 120 – 80 گرم کود پتاسه درنظر گرفته شده و آنها را با خاک رویی (سطح الارض) مخلوط کرده و در قسمت انتهایی چاله کاشت ریخته و خاک زیری (تحت الارض) را در قسمت فوقانی چاله می ریزند تا چاله کاشت پر شود.

5-4 انتخاب نهال:

برای احداث باغ گردو بایستی از نهال ریشه دار یکساله یا دو ساله به ارتفاع 120-60 سانتی متر و به قطر 5/2 – 5/1 سانتی متر و دارای گواهی سلامت و ترجیحاً از ارقام شناسه دار و مورد تایید کمیته فنی نهال استان و با باردهی جانبی (Lateral) استفاده گردد.

6-4 کاشت نهال:

      پس از انجام هرس ریشه ها (آرایش ریشه)، نهالها در وسط چاله های کاشت قرار گرفته و خاکی که قبلاً آماده گردیده است (مطابق بند(4-4)) به آرامی  در اطراف ریشه نهال ریخته شده و با پا کوبیده می شود تا محفظه های هوا در حفره های داخل ریشه باقی نماند. لازم به ذکر است که عملیات کاشت نهال بایستی بطریقی انجام شود که محل یقه در بیرون از خاک قرار گیرد. بعد از کاشت عملیات سربرداری از ارتفاع 120 – 80 سانتی متر با برش مورب (45 درجه) انجام شده و محل برش با چسب باغبانی پوشانیده شود. همچنین انجام آبیاری اولیه بلافاصله پس از کاشت الزامی است.

 

5- « دستورالعمل اجرایی اصلاح باغ مدرن و تجاری گردو»

1-5 تغذیه:

در بند 2-4-3 آورده شده است.

2-5 مبارزه با آفات و بیماریها:

درصورت مشاهده خسارت بیش از حد آستانه اقتصادی آفات و بیماریهای مهم گردو، عملیات مبارزه با آفات و بیماریهای مذکور براساس دستورالعمل سازمان حفظ نباتات صورت می پذیرد.

3-5 تربیت و هرس درخت:

شامل حذف شاخه های خشک شده و خسارت دیده و بیمار و همچنین شاخه های با زاویه حاده که مانع رسیدن نور و هوا می شوند، می گردد. روش هرس در بند 2-3 آورده شده است.

4-5 آبیاری:

حتی الامکان استفاده از سیستم آبیاری تحت فشار به منظور بالا بردن راندمان آبیاری و کاهش تلفات انتقال آب توصیه می شود. ضمناً در باغهایی که استفاده از سیستم مذکور امکان پذیر نیست توصیه می شود سیستم آبیاری سنتی (کرتی و غرقابی) به سیستم آبیاری نواری (جوی و پشته) تبدیل گردد. نیاز آبی سالانه گردو 10000 – 8000 مترمکعب در هکتار می باشد که باتوجه به سن درختان و شرایط آب و هوایی منطقه تعیین می گردد. ضمناً تعداد دفعات آبیاری باتوجه به شرایط منطقه، میزان بارندگی و میزان تبخیر و تعرق خصوصاً در ماههای خشک سال تعیین می گردد.در صورت استفاده از سیستم آبیاری تحت فشار،روش بابلر مرجح می باشد،همچنین در صورت لزوم بهتر است از دو لوپ دایره ای بفواصل نیم و یکمتری در دور درخت در سیستم آبیاری قطره ای استفاده گردد.

5-5 مبارزه با علفهای هرز:

کنترل علفهای هرز در باغهای گردو به دو روش مکانیکی (کولیتواتور زنی) و شیمیایی صورت می گیرد. درصورت لزوم بسته به نوع علف هرز و میزان رشد آن می توان از سموم سیمازین، دیورون و پاراکوات و غیره به نسبت 5/4 – 2/2 کیلوگرم در هکتار استفاده کرد.

 منبع:  آسیا کود


دوشنبه 15 خرداد 1391
:: 17:15 ::  نويسنده : علی اصغر ترابی افراشته

 
 

گِردو (نام علمی: جنس Juglans) درختی است گلدار (Magnoliophyta) از رده دولپه ای ها(Magnoliopsida)، از تیره توس ها (Fagales) خانواده گردوها(Juglandaceae).

نام گردو به هر گونه درخت از خانواده گردو اطلاق می‌شود. آنها درختانی برگریز هستند به ارتفاع ۴۵-۱۰ متر، با برگهای شانه‌ای به طول ۹۰-۲۰ سانتیمتر، تعداد ۲۵-۵ برگچه و جوانه‌ها دارای درونه حفره دار هستند که این ویژگی در همه بال میوه ای ها (Pterocarya) مشترک است بجز گردوهای امریکایی (Carya) در همین خانواده.

از معروفترین مناطق کشت گردو در ایران منطقه تفرش در استان مرکزی است
شاید معروف‌ترین اعضای این رده گردوی سیاه (Juglans nigra) متعلق به شرق امریکای شمالی و گردوی ایرانی یا معمولی (Juglans regia) که بومی بالکان در جنوب شرقی اروپا، مرکز و جنوب غربی آسیا تا هیمالایا و جنوب غربی چین است، باشد. گردوی معمولی را درامریکا اغلب ولی به صورت نادرست گردوی انگلیسی می‌‌نامند. (این گونه بومی انگلیسی نیست).

این دو گونه از نظر چوب قابل توجهی که دارند دارای اهمیت می‌‌باشند. گریبانه‌های گردو به علت دارا بودن مقدار زیادی رنگ زرد قهوه ای، منبع مهمی برای رنگ به شمار می‌رود.

دانه تمامی گونه‌هایی که در بالا به آنها اشاره شد و سایر گونه ها، خوراکی هستند اما گردوهایی که در فروشگاهها موچود می‌‌باشند از نوع گردوی ایرانی هستند. نوع باغی که به جهت پوسته‌های نازک مغز. پایداری در مناطق معتدله انتخاب گشت را گهگاه گردوی کارپات می‌‌نامند. گردو سرشار از روغن است و بصورت گسترده هم به شکل تازه و هم در غذا خورده می‌شود. آنها را باید در مکانهای خشک و خنک نگهداری کرد چون در شرایط گرم در مدت چند هفته- بویژه پس از کندن پوسته آن، فاسد می‌شوند.

یکی از معروفترین انواع گردوی ایرانی گردوی شهمیرزاد ( بهشت گمشده در کویر سمنان) می باشد.

ترکیبات شیمیایی:

مغز گردو دارای چند اسید آلی ، مقدر کمی اسانس ، اگزالات آهک و ویتامینهای A,B,C,D,E می باشد . همچنین مغز گردو دارای مقدر کمی ( ۱۲%) ارسنیک است .

برگ درخت گردو دارای ۳ درصد اینوژیت ، اسید الاژیک ، اسید گالیک و اسانسی با بوی مخصوص و مقدری پارافین ، تانن ،  مواد چرب و املاح معدنی مانند کلسیم ، پتاسیم ، منیزیوم ، باریوم و همچنین کاروتن است .

پوسته گوشتدار میوه سبز گردو دارای امولسیون ، قند و اسیدهای آلی مانند اسید سیتریک ، اسید مالیک ، فسفاتها و اگزالات کلسیم است .

عصاره برگ درخت گردو خاصیت میکروب کشی و باکتری کشی درد .

در صد گرم مغز گردو خام و خشک مواد زیر موجود است

آب                                ۳/۵ گرم

پروتئین                        ۱۴/۸ گرم

مواد چربی                   ۶۵ گرم

مواد نشاسته ای          ۱۳ گرم

کلسیم                      ۱۰۰ میلی گرم

فسفر                      ۳۸۰ میلی گرم

آهن                        ۳ میلی گرم

سدیم                     ۲ میلی گرم

پتاسیم                   ۵۰ میلی گرم

ویتامین


دوشنبه 15 خرداد 1391
:: 17:05 ::  نويسنده : علی اصغر ترابی افراشته

بادام فوايد بسياري براي بدن دارد، از جمله:

1- پايين آورنده کلسترول بد( LDL ) و کاهش دهنده بيماري هاي قلبي

بادام داراي مقدار زيادي چربي است، اما از نوع غير اشباع! اين چربي خطر بيماري هاي قلبي را کم مي کند. تحقيقات نشان داده است که تمامي مغزهاي خوراکي، بيماري هاي قلبي و کلسترول بد را دور مي کنند.

مطالعه اي نشان داده است، افرادي که 5 بار در هفته آجيل مي خورند،50 درصد احتمال خطر براي بيماري هاي قلبي را از خود دور مي کنند.

2- بادام، آنتي اکسيدان است.

ويتامين E در پوست بادام وجود دارد. اين ويتامين، يکي از انواع آنتي اکسيدان ها مي باشد. فوايد آنتي اکسيدان ها در بدن بسيار زياد است. آنتي اکسيدان ها جلوي برخي امراض را مي گيرد، از جمله: سرطان، بيماري قلبي، فراموشي، آلزايمر، خوب عمل نکردن سيستم ايمني، آب مرواريد چشم(کاتاراکت)، ضعيف شدن ماهيچه ها و هم چنين بر سلامتي پروستات اثر مي گذارند و از تخريب سلول ها و DNA جلوگيري مي کنند.

3- از گرفتگي عضلاني جلوگيري مي کند.

بادام داراي منيزيم و پتاسيم است. هنگامي که به مقدار کافي منيزيم در بدن باشد، در خون جريان مي يابد و اکسيژن و مواد مغذي را سريع تر حمل مي کند و جلوي افزايش ضربان قلب را مي گيرد. بادام بسيار بيشتر از جو يا حتي اسفناج، منيزيم دارد.

پتاسيم در انقباض عضلات، به جريان درآوردن اعصاب، متعادل کردن فشار خون و عملکرد بهتر قلب نقش دارد.

4/1 فنجان بادام داراي 99 ميلي گرم منيزيم و 257 ميلي گرم پتاسيم مي باشد.

4- به کاهش وزن کمک مي کند.

بسياري از افراد به خاطر افزايش وزن، بادام نمي خورند. در حالي که متخصصان تغذيه به اين نتيجه رسيده اند، افرادي که حداقل 2 بار در هفته آجيل مي خورند، نسبت به آنها که اصلا و يا به ندرت آجيل مي خورند، بيشتر وزن کم مي کنند.

5- هر روز، بادام بخوريد تا انرژي داشته باشيد و از سلامتي خود لذت بريد.

اين ماده غذايي به خاطر دارا بودن ويتامين ها و پروتئين و آهن ، انرژي مورد نياز بدن را افزايش مي دهد.

همان طور که مي دانيد، آهن يکي از اجزاء مهم هموگلوبين مي باشد و نقش هموگلوبين، حمل اکسيژن در خون است. لذا آهن کمک مي کند که سلول ها اکسيژن مورد نياز خود را دريافت کنند و کمبود آن موجب خستگي و ضعف در انجام کارها مي شود. 

موسسه غذا و دارو براي حفظ سلامتي بدن دريافت روزانه 18 ميلي گرم آهن را توصيه مي کند. اما بايد توجه داشت که زيادي آهن خطرناک مي باشد و مي تواند قلب، کبد و لوزالمعده را از کار بيندازد.

6- جلوگيري از سرطان

بادام داراي مقدار زيادي کلسيم و پروتئين مي باشد. 100 گرم بادام تازه در حدود 20 گرم پروتين و 240 ميلي گرم کلسيم دارد. کلسيم و فيبر موجود در بادام، کاهش دهنده سرطان روده بزرگ مي باشد. اسيد فوليک در بادام، باعث کاهش سرطان دهانه رحم مي گردد.

7- منبع انرژي

بادام محتوي مقدار زيادي چربي هاي غير اشباع، فيبر، پروتئين گياهي، روي، مس و منيزيم مي باشد. بادام داراي انواع ويتامين ها مي باشد که به سوخت و ساز کربوهيدرات ها کمک مي کند و يکي از منابع انرژي براي مغز مي باشد.

4/1 فنجان بادام، 45 درصد منيزيم روزانه و 20 درصد مس روزانه و 17.6 درصد ويتامين B2 روزانه را تامين مي کند. همچنين4/1 فنجان بادام، 7.62 گرم پروتئين بيشتر از پروتئين يک عدد تخم مرغ دارد.

8- جلوگيري از سنگ کيسه صفرا

9- کاهش دهنده قند خون و بيماري ديابت 

10- تقويت عملکرد ريه

به طور کلي، بادام جلوي برخي بيماي هاي تنفسي از قبيل: تنگي نفس، برونشيت مزمن و امفيزم( اتساع و بزرگي عضوي در اثر گاز) را مي گيرد.

سلنيوم، در بادام و آجيل يافت مي شود. سلنيوم نيز يک آنتي اکسيدان مي باشد.

11- استحکام استخوان ها

بادام محتوي مقدار زيادي چربي غير اشباع و بسياري از مواد مغذي مي باشد، از جمله: کلسيم و منيزيم. اين عناصر براي استحکام استخوان ها استفاده مي شوند.

به طور کلي، بادام غني ترين منبع غير حيواني کلسيم مي باشد.

استخوان ها و دندان هايتان را با استفاده از فسفر موجود در بادام، تقويت کنيد.

مقدار کلسيم در 25-20 عدد بادام بيشتر از 4/1 فنجان شير است. پس براي جلوگيري از پوکي استخوان يک منبع غني مي باشد.


دوشنبه 15 خرداد 1391
:: 16:19 ::  نويسنده : علی اصغر ترابی افراشته

 بناي مشهور به امامزاده عين (ازناو همدان)

 

مقدمه

معماري ايران در دوره اسلامي از غناي بالايي برخوردار است و در سراسر گستره عظيم و پهناور آثاري بديع و زيبا از اين معماري را مي‏توان مشاهده کرد. يکي از نمودهاي برجسته معماري، ساختن آرامگاه براي بزرگان و پيشوايان ديني است، که بي‏گمان از همان قرون نخستين اسلامي مرسوم گرديده است. نمونه‏اي از آثار معماري آرامگاهي، بناي مشهور به امامزاده عين در روستاي ازناو بخش فامنين است که در 80 کيلومتري شمال‏شرقي همدان واقع شده است.
زيبايي و استحکام اين بنا يادآور عظمت و استواري معماري ايران است. اين بنا با اينکه از توجه و دقت در حفظ و مرمت آن بي‏بهره بوده، از نظر ايستايي و استحکام قابل تأمل و بررسي است. در تزيينات آجرکاري آن، با آنکه اندک است، طرحهاي نو و بديع به چشم مي‏خورد. نوع پلان از نوع مقابر آرامگاهي چهارضلعي است، که فاقد تزيينات گچبري است. هيچ‏گونه اثري از گچکاري و گچ در سطوح داخلي آن مشاهده نمي‏شود. دقيقا مشخص نيست که آن را براي گچکاري و گچبري مهيا نموده باشند. همچنين بنا فاقد کتيبه خطي است، که بتوان به کمک آن زمان ساخت مقبره را دقيقا مشخص کرد.
تاکنون هيچ‏گونه مطالعه‏اي درباره امامزاده ازناو انجام نگرفته است. نگارندگان هم به مطالب و نوشته‏اي در اين‏باره دست نيافته‏اند. بناي مزبور را در سال 1367 ميراث فرهنگي همدان شناسايي کرده، و در همان سال به کوشش دو تن از دانشجويان معماري دانشگاه تهران (عراقچيان ـ سامي) رولوه گرديد، و در تابستان سال 1373 نگارندگان مقاله، جهت بررسي و مطالعه کامل از نزديک بنا را مورد بررسي قرار دادند.

موقعيت جغرافيايي روستاي ازناو

روستاي کوچک ازناو در بخش فامنين از استان همدان قرار گرفته است؛ روستايي در منطقه کوهستاني و سردسير که تعداد ساکنان آن پنج‏خانوار است؛ مذهبشان شيعه و زبانشان ترکي است، آب آشاميدني آن از قنات روستا، محصولاتش: غلات و لبنيات، شغل مردمانش زراعت و گله‏داري، و راه آن شوسه است، رودخانه قره‏چاي اراضي زراعتي اين ده را مشروب مي‏سازد(1).
درباره اين روستا در کتب جغرافيايي پيشين و همچنين در سفرنامه‏هاي اروپاييان مطلبي نوشته نشده است؛ که احتمالاً علت آن دوري از راههاي ارتباطي و صعب‏العبوري راه روستاست.

موقعيت امامزاده عين ازناو

بناي اين امامزاده برفراز تپه‏اي طبيعي، در بخش جنوب‏شرقي روستاي ازناو، واقع شده است. ارتفاع تپه از زمينهاي اطراف (روستا) در حدود 40 متر است، که با تسطيح اندک سطح تپه، بناي امامزاده را روي آن ساخته‏اند. (تصوير شماره 1).
پيرامون بنا ـ برفراز تپه ـ گورستاني کهن که نشاني از مردگان سالهاي اخير هم در آن ديده مي‏شود، فراگرفته است. يک نمونه از سنگ مزارهايي که در اين گورستان وجود دارد. داراي تزيينات و کتيبه‏اي در يک ضلع آن است. کتيبه به خط ثلث است که عبارت زير از آن قرائت گرديد (تصوير شماره 2):
الو[فا]ت المرحوم‏المغفور نتيجه المشايخ العظام، شيخ سلطان محمد ابن‏المرحوم شيخ باليجان.
ادامه عبارت فوق در ميان تزيينات به شکل طاق‏نما به اين شرح است:
... سنه احدي ستين و الف من هجرة النبويّه (1061)
در بخش فوقاني سنگ قبر نوشته‏اي به خط ثلث وجود دارد که آسيب ديده، و قرائت آن ميسّر نگرديد. احتمالاً آيات يا احاديث بوده است. احتمالاً سنگ مزار در جاي اصلي خود قرار ندارد، چون آن را در سالهاي اخير جابه‏جا نموده‏اند. وضعيت قرارگيري آن اين مسأله را اثبات مي‏کند

پلان بنا

اين بنـا داراي پـلان مربع شکـل، از نوع مقـابر چهارضلعي و يک‏طبقه است درگـاه ورودي آن رو بـه شمال دارد، ارتفـاع بناي آن از بيرون 70/12 و از داخل 20/12متـر است، ابعـاد هر يک از اضلاع آن از خارج 10متر، و از داخـل 5/6 در 5/6 متر اسـت. ضخامت ديوارهـا 80 تا 120 سانتي‏متـر و در بعضـي قسمتهـاي آن به تنـاسب تا 160 سانتي‏متر است. ديوار سمت غرب، به علت وجود راه‏پله، از بقيه بخشها از ضخامت بيشتري برخوردار است. (طرح شماره 1)

گنبد بنا

پلان مربع امامزاده با ترنبه‏هايي به هشت ضلعي، و پس از آن توسط قوسهايي به شانزده ضلعي تبديل گرديده و سپس گنبد دو پوشه آن (دو پوسته پيوسته) شکل گرفته است.
گنبد آن از نوع گنبدهاي با قوس شبدري تند و کند است (گنبد داخلي تند و پوسته خارجي شبدري کند).
پوستـه بيروني و داخلي که با روش آجرکاري خفته راسته ساخته شده است، به روي يک گريو هشت‏ضلعي (منشور هندسي) قرار گرفته، در قسمت مياني (کره گنبد)،
منفذي جهت نورگير و تهويه تعبيه گرديده است. (طرح شماره 2)
چنان‏که پيشتر اشاره شد، آجرکاري اين بخش (طرح شماره 3) به روش نادري است. اين‏گونه آجرکاري در ساختمان بناي مقبره ارسلان جاذب(2) (419ـ387 هجري) در سنگ بست خراسان کار شده است (البته گنبد آن يک پوسته است)
گنبد دو پوسته که سابقه‏اي طولاني در معماري ايراني دارد، از چند ويژگي برخوردار است: نخست فاصله کم پوسته‏هاست. دوم از نظر اصول ساختماني ـ ايستايي حاکم بر اين سازه مي‏توان آن را يک سازه متحد و يک‏پارچه در نظر گرفت؛ و در کل دو پوسته حکم يک پوسته را عملاً خواهند داشت. همين امر موجب مقاومت و استحکام گنبد امامزاده تا امروز گرديده است. نمونه‏هاي اولي آن در بناهايي مانند: مسجد جامع برسيان، (3) مسجد جامع زواره (4) ساخته شده است، و از ويژگي معماري شيوه رازي است، تکامل اين روش ساختماني در شيوه آذري دنبال شده است(5). از بناهايي که در شيوه آذري ساخته شده و داراي گنبدهاي دو پوسته پيوسته‏اند، مي‏توان به مساجد دشتي و کاج (6) در اصفهان و مسجد جامع اشترجان،(7)گنبد سلطانيه بناهاي اخير با روش پيشرفته باريکه طاق(8) ساخته شده‏اند اشاره کرد. در ادامه اين نکته را بايد خاطرنشان نمود که گنبد دو پوسته امامزاده ازناو از نظر ساختار شکل و فرم ويژگي خاص خود را دارد که دقيقا مشـابه هيچ‏يـک از گنبدهاي بناهاي مذکور نيست، فقط وجه اشتراک بيشتري کـه در ميان همـه موارد ياد شده با گنبـد سلطانيه دارد، در فاصله کم هر دو پوسته است؛ با وجـود اين، فاصلـه پوسته‏هاي گنبد امامزاده ازناو بسيار اندک است.

پيل ‏پاها

با اينکه استواري و استحکام بنا ناشي از ديوار محکم آن است، اما براي جلوگيري از رانش گنبد، از پيل‏پاهاي چسبيده به ديوار که تعداد آنها از بيرون 24 عدد و از داخل 16 عدد است، استفاده شده است. اين پيل‏پاها فاقد تزيينات گچبري است.
در حاشيه درگاه ورودي، چهار پيل‏پا که از روي پي سنگي تا بالا (يعني رخبام نماي ورودي) امتداديافته، تعبيه شده‏اند. قطر هر يک از پيل‏پاها 20 سانتي‏متر و ارتفاع دوتا از آنها که بلندتر 80/6 متر است. قوس درگاه ورودي هم روي دوتا از اين پيل‏پاها قرارگرفته است. در سه‏ضلع ديگر بنا پيل‏پاهايي در طرفين طاق‏نماهاي فاقد قوس، با پوشش تخت، تعبيه شده است. قطر آنها 20 سانتي‏متر، و ارتفاعشان 20/3 متر است.
در دو گوشه ديوار ضلع جنوبي، دو پيل‏پاي بزرگتر و قطورتر به قطر 50 سانتي‏متر و ارتفاع 10/4 متر قرار گرفته که از روي پي سنگ تا بالاي ديوار امتداد دارند. (تصوير شماره 3)

درگاه ورودي

درگاه ورودي بنا در ضلع شمالي آن قرار دارد. و از زمره بناهايي است که فاقد يک ايوان الحاقي و بيرون‏آمده از بناست که در ورودي در آن تعبيه شده است. چون نوعي از مقابر آرامگاهي مانند برج کاشانه بسطام و مقبره غازان (دوره ايلخاني)، (9) درگاه وروديشان در يک ايوان الحاقي تعبيه گرديده است. درگاه ورودي امامزاده ازناو در يک ضلع (شمالي) آن قرار گرفته است. به عبارت ديگر درگاه ورودي در ميان يک طاق‏نماي بزرگ که دو طاق کوچک در جناحين به‏صورت قرينه، تعبيه گرديده است.
فضاي داخل طاق‏نماي بزرگ پيرامون ورودي بنا به بخشهايي مساوي و مرتبط به هم تقسيم شده که به‏گونه‏اي بديع و زيبا با آجرتراش و با طرحهاي گياهي و هندسي تزيين گرديده است.
از نظر فرم و شکل کلّي با نماي ورودي گنبد علويان همدان همانندي دارد.

راه ‏پله ورودي به پشت ‏بام

در ضلع غربي ديوار عريض و مستحکم امامزاده از درون بنا، راه‏پله‏اي آجري قرار دارد که داراي 15 پله است. کف متوسط پله‏ها 25 و عرض آنها 45 سانتي‏متر است. دوتا پله در انتها به سمت راست گردش دارد، که دسترس به بالاي گنبد را آسانتر مي‏کند. راهيابي به پيرامون گنبد از طريق پله‏هاي مذکور امکان‏پذير است. و حاشيه (عرض) پيرامون گنبد 70 سانتي‏متر است که دورتادور گنبد را فراگرفته است.
از طرفي، راه ورود به بخش پيشاني (رخبام) از طريق شش پله است که در گوشه شمال‏غربي گنبد با آجر ساخته شده است (اين پله‏ها آسيب کلي ديده‏اند)

قوسها

نوع قوسهايي که طاق‏نماي درگاه ورودي و طاق‏نماهاي باريک و مرتفع حاشيه طاق‏نماي بزرگ را تشکيل مي‏دهند، از نوع قوس پنج او هفت (10) تند است. قوس طاق‏نماهاي داخلي و همچنين قوس ترنبه‏ها و قوس راه‏پله به پشت‏بام، همه از نوع قوسهاي ياد شده است. (طرح شماره 4)

تزيينات وابسته به معماري

به‏طور کلي، تزيينات در معماري اسلامي جزء لاينفکي از آن است. بر اين اساس کمتر بنايي را مي‏توان يافت، که فاقد تزيين باشد. در بسياري از آثار معماري اسلامي ايران، تزيينات بر عناصر و جزييات معماري غلبه دارند؛ به‏عنوان نمونه در نماي بيروني بناهايي مانند برجهاي خرقان در نزديکي قزوين (از دوره سلجوقي)، و مقبره پيرعلمدار در دامغان، تزيينات آجري متنوعي به‏کار رفته است. در اين آثار متنوع نقشها و طرحها به حدي است که زبان در بيان و شرح آنها ناتوان و قاصر است.
تزيينات بناي امامزاده ازناو آن اندک است. با وجود اين، به بررسي نمونه‏هاي موجود تزيينات در نماي خارجي و داخلي آن مي‏پردازيم
الف) تزيينات بيروني: اين بنا فاقد تزيينات کاشيکاري و گچبري در نماي بيروني است، آنچه از تزيين روي نماي آن موجود است، تزيينات آجري است که با آجر تراش‏خورده کار شده است، و در آن طرحهاي چليپايي، آجر تراش و گلبرگ، به صورت قرينه در حاشيه درگاره ورودي تزيين يافته است. (طرح شماره 5) و (تصوير شماره 4)
به‏نظر مي‏رسد که پيل‏پاهاي اين بنا در داخل و مخصوصا در بيرون علاوه بر اينکه نقش ايستايي و استحکام‏بخشي در بنا را داشته‏اند، از آنها به عنوان عنصر تزييني نيز استفاده شده است، (تصوير شماره 1)
ب) تزيينات داخلي: چنان‏که پيشتر اشاره شد، بخش داخلي اين بنا، فاقد تزيينات گچبري و کاشيکاري است. در داخل آن بجز پيل‏پاها و طاق‏نماها، تزيينات قابل‏توجهي به چشم نمي‏خورد، به طوري‏که حتي از تزيينات ساده آجرکاري که در نماي بيروني امامزاده کار شده، در سطوح داخلي اثري مشاهده نمي‏شود. آجرکاري ساده داخل طاق‏نماها و ساير بخشها بجز پيل‏پاها، در داخل، اين احتمال را در ذهن ايجاد مي‏کند، که شايد سازنده و معمار آن، بنا را براي تزيينات آماده نموده باشد.

ضريح چوبي

در وسط فضاي داخلي امامزاده عين، يک ضريح چوبي ساده و فاقد تزيينات قرار دارد، که بخشهايي از آن شکسته و از بين رفته است.
به روي اين ضريح چوبي، نوشته‏هايي به خط شکسته نستعليق زيبا وجود دارد که قابل تأمل و بررسي است. نوشته‏ها با جوهر آبي‏رنگ نگارش شده است. اما به‏علت بي‏توجهي با گذشت زمان، بسياري از آنها قابل خواندن نيست، فقط در بخشي از آن نام کاتبي که از افراد شهير محلي بوده در عبارتي درج گرديده است:
... فکر... جهت برآمد در ما
که شد بهشت برين کام مغفر ما
«کاتب‏الحروف ملا محمدهاشم [همداني] شهر رمضان‏المعظم سنة 1200ه»
به روي سنگ قبري در گورستان پيرامون امامزاده اين کتيبه وجود دارد:
«المرحوم جنت و رضوان مکان محمدهاشم ولد اسماعيل سلطان 1208ه»
با توجه به اين اسامي و ترتيب تاريخي نوشته‏هاي خطي و فوت ملامحمدهاشم، احتمال مي‏دهيم که اين دو يعني ملامحمدهاشم، کاتب و محمدهاشم نوشته بر سنگ قبر يک نفر بيش نباشد، که فرزند اسماعيل‏سلطان بوده و هشت‏سال پس از نگارش خط روي ضريح امامزاده فوت کرده است.
مردم ازناو معتقدند که در زير ضريح امامزاده، در وسط صحن، قبري بوده که آن را کنده و از بين برده‏اند. آثار تخريب خاکهاي زير ضريح ـ در هنگام بازديد و بررسي ـ اين امر را تأييد مي‏کند.

مصالح بنا

مصالح به‏کار رفته در بنا، سنگ در ازاره و پي‏ها و آجر در اندازه 5 در 25 در 25 سانتي‏متر همراه با ملاط ساروج در بخش اصلي است. از اين آجرها در تزيينات آجري ساده قسمت بيروني بنا هم استفاده شده است.

سبک معماري و مقايسه با بناهاي ديگر

همان‏طوري که اشاره رفت، امامزاده ازناو از نوع مقابر چهارضلعي است که با بناهايي مانند:
بقعه دوازده امام (11) (429ه.ق) در يزد، مقبره پير (12) (دوره سلجوقي) در تاکستان و گنبد سرخ (13) (542 ه.ق) مراغه در نوع پلان و در عناصري مانند پيل‏پاهايي مانند پيل‏پاهايي که در گوشه‏ها و بخشهاي بيروني بناهاي مذکور است، تشابهاتي دارد، ولي بعيد به‏نظر مي‏آيد که با آنها همزمان باشد. (طرحهاي شماره 6 و 7 و 8).
از طرفي امامزاده ازناو با بناهايي که از نظر تاريخي متأخرتر از آثار ياد شده‏اند، مانند گنبد علويان (14) (6 يا 7ه.ق) در همدان و گنبد غفاريه (15) (716ه.ق) مراغه در نوع پلان و تزيينات، بويژه در نماي ورودي، پيل‏پاهاي داخل و خارج بنا قابل مقايسه است، (طرحهاي شماره 9 و 10).

وضعيت فعلي بنا

هنگام بازديد بنا در هشتم تيرماه 1373، بخشي از گنبد (پوسته بيروني) در ضلع‏شرقي خراب شده بود. سنگ‏چيني سکوي پيرامون بنا و پله‏هاي ورودي پشت‏بام، بويژه در بخش انتهاي متصل به بام و سقف طاقدار پله ورودي، آسيب ديده‏اند.
قسمتهايي از پله ارتباطي فضاي پيرامون گنبد به بالاي رخبام در بالا و قسمتهايي از ضريح چوبي شکسته و خط روي آن محو گرديده است. همچنين کف داخلي بنا، به‏خاطر ورود دامهاي مردم روستا، به صورت خاکروبه درآمده، و سکوي (16) درگاه ورودي آسيب‏ديده و بخشي از پيل‏پاهاي سمت چپ ورودي آسيب کلي ديده است.
از آنجا که بنابر روي بلندي تپه طبيعي ساخته شده است، فاقد هرگونه رطوبت و عوامل تخريب ناشي از آن است. از طرف ديگر، چون بنا در محيطي کوهستاني و سردسير و آزاد و به دور از هرگونه الحاقات جنبي است، باد و باران و عوامل طبيعي در آسيب آن دخالت و تأثير مضاعف داشته است.
اين ساختمان به‏گونه‏اي ساخته شده که مستقل باشد، و از همه سمت ديده شود، و به طور کلي حالت و فرم منفردي از سوي معمار و باني آن موردنظر بوده است.
اين بنا فاقد هرگونه کتيبه خطي است که نشان‏دهنده سال بناي ساختمان آن باشد، با توجه به تشابه آن با آثار قرون 7 و 8 و فرم کلي معماري آن احتمالاً در اواخر قرن هفتم و اوايل قرن هشتم هجري ساخته شده است؛ بنابراين مي‏توان آن را جزو شيوه معماري آذري (دوره اول) محسوب نمود. با شباهتي که با بناهاي گنبد علويان همدان و گنبد غفاريه مراغه دارد، تا حدودي با آنها قابل مقايسه است.
درباره نسب نامه امامزاده ازناو (عين)، اهالي ساکن در روستا، اطلاعات دقيق و موثقي ندارند و هر يک به نحوي از آن سخن مي‏گويند. انتظار مي‏رود که مطلعين ما را در رفع نواقص اين بحث ياري نمايند.

پی نوشت:

1- فرهنگ جغرافيايي ايران، جلد 5، استان 5، کردستان، تهران، سازمان جغرافيايي کشور، ص9، و بازديدهاي محلي.
2- محمدکريم پيرنيا، شيوه‏هاي معماري ايراني، تدوين غلامحسين معماريان، تهران، موسسه نشر هنر اسلامي وابسته به معاونت امور فرهنگي اجتماعي و هنر بنياد مستضعفان و جانبازان، 1369، ص162.
3- غلامحسين معماريان، نيارش سازه‏هاي طاقي در معماري اسلامي ايران، ج1، تهران، دانشگاه علم و صنعت ايران، 1367، ص161.
4- غلامحسين معماريان. همان، همانجا.
5- محمدکريم پيرنيا، شيوه‏هاي معماري ايراني، ص154.
6- غلامحسين معماريان، همان، ص163.
7- معماريان، همان، صص211 و 191.
8- معماريان، صص91ـ190 و ص207.
9- محمديوسف کياني، معماري ايران دوره اسلامي. (فهرست بناها) ج دوم، تهران، جهاد دانشگاهي، 1368، ص96.
10- پنج يعني درگاه و اوهفتن يعني پوشاندن نام يکي از قوسهاي (چفدها) معروف ايراني است. (اقتباس از استاد پيرنيا. شيوه‏هاي معماري ايراني. ص387).
11- محمديوسف کياني، همان، ج دوم، ص92.
12- کياني، همان، ص94.
13- کياني، ص84.
14- کياني، ص95: هرتسفلد 1316ـ1309 ميلادي و دونالزنو ويلبر تاريخ آن را 1315 ميلادي دانسته است.
15- کياني، ص84.
16- در جناحين درگاه ورودي دو سکو به ارتفاع 40 سانتي‏متر و طول و عرض 120 در 120 سانتي‏متر براي نشستن تعبيه گرديده است. اين نوع سکو را اکنون نيز مي‏توان در طرفين ورودي خانه‏هاي قديمي و سنتي، بويژه در بافت قديمي روستاها مشاهده نمود.

نويسنده:محمد رضا عراقچيان - محمد ابراهيم زارعي
 
.

 امامزاده

امامزاده

 امامزاده عین(ع)

امامزاده عین(ع)

درون امامزاده عین (ع)


دوشنبه 15 خرداد 1391
:: 16:13 ::  نويسنده : علی اصغر ترابی افراشته

کوه سیقیر اولن

 سیقیر اولنقاراقوش

قاراقوش

گونی داغ

گونی داغ

 

نمای دور از کوهها


یکشنبه 14 خرداد 1391
:: 17:55 ::  نويسنده : علی اصغر ترابی افراشته

افعی

 


یکشنبه 14 خرداد 1391
:: 17:47 ::  نويسنده : علی اصغر ترابی افراشته

قزل داغ

 از فراز قزل داغ

از روی قله قزل داغ

 

قزل داغ

قزل داغ


یکشنبه 14 خرداد 1391
:: 17:37 ::  نويسنده : علی اصغر ترابی افراشته

قنات روستا

پیشیک قیه سی

 

زاغه ای در دل کوه

 

شکوفه های بادام

 

 

 قمیش لی

قمیش لی




ادامه مطلب ...
شنبه 06 خرداد 1391
:: 20:41 ::  نويسنده : علی اصغر ترابی افراشته

  خیانک . [ ن َ ] (اِخ ) دهی است از دهستان پیشخور بخش رزن شهرستان همدان واقع در 42 هزارگزی جنوب  خاوری  قصبه ٔ رزن و 2 هزارگزی خاور ازناو. دارای 135 تن سکنه . آب آن از قنات . و راه آنجا مالرو است . (از فرهنگ جغرافیایی ایران ج 5).

 تصويب نامه راجع به تعاريف و ضوابط تقسيمات در قسمتي از شهرستان همدان
هيئت وزيران در جلسه مورخ 10/4/1366 بنا به پيشنهاد شماره 53/5/1/11762 مورخ 21/12/1365 وزارت کشور به استناد ماده 13 قانون تعاريف و ضوابط تقسيمات کشوري مصوب تيرماه سال 1362 مجلس شوراي اسلامي، در اجراي ماده 3 قانون و تبصره هاي ذيل آن و ماده 31 آئين نامه اجرائي قانوني مذکور تصويب نمودند:
در قسمتي از شهرستان همدان تابع استان همدان تعداد 38 دهستان شامل روستاها، مزراع و مکانها در محدوده جغرافيائي معين مطابق با کروکي و نقشه 000/250/1 ضميمه که ممهور به مهر دفتر هيئت وزيران است به شرح زير ايجاد و تشکيل گردد:

دهستان پيشخور
به مرکزيت روستاي تجرک مشتمل بر 42 روستا، مزرعه و مکان به شرح زير:
1 ـ پاوان 2 ـ چپقلو 3 ـ ينگجه 4 ـ قره داي 5 ـ غمشانه 6 ـ ده قره چاي 7 ـ بارکين 8 ـ آجرلو 9 ـ آقاج 10 ـ صيدآباد 11 ـ قلقل آباد 12 ـ رضا باغي 13 ـ تجرک 14 ـ صادق لو 15 ـ بازران 16 ـ عمرآباد 17 ـ مرغ آباد 18 ـ زاغليچه 19 ـ ازناو 20 ـ وزندان 21 ـ قشلاق 22 ـ معدن کوه 23 ـ بابا حصاري 24 ـ گل خندان 25 ـ خيمه گاه 26 ـ برچلو 27 ـ قبانقلي 28 ـ گوي بلاغ 29 ـ يارم قيه 30 ـ خواجه حصار 31 ـ باغچه غاز 32 ـ ايره گوني 33 ـ پليس 34 ـ دهلق 35 ـ قزل کندي 36 ـ مولوتپه 37 ـ شيخ چائي 38 ـ غازانلو 39 ـ قارقالق 40 ـ مزرعه صادق 41 ـ سولي دره 42 ـ مزرعه سيدلو
تذکر: نام روستاهاي رديف 6، 22، 23، 24، 25، 28، 35، 36 و 42 دهستان فوق قبلاً ده ديوان ـ مرگ خرابه ـ خان حصاري ـ کوسه لو ـ خيانک ـ کنيزان ـ شاه قلي کندي ـ شلوار مزرعه و مزرعه پاشالو بوده که براساس اين تصويب نامه به ده قره چاي ـ معدن کوه ـ بابا حصاري ـ گل خندان ـ خيمه گاه ـ گوي بلاغ ـ قزل کندي ـ مولوتپه و مزرعه سيدلو تغيير مي يابد.

منبع

با کلیک در اینجا روستای ما را در google maps ببینید.     روستای خیانک

 

 

نقشه شهر همدان و موقعیت روستای خیانک

مسیر دسترسی به روستای خیانک از روستای تجرک

 

 

 

 

 

 نقشه ماهواره ای روستا


صفحه قبل123صفحه بعد

درباره وبلاگ


به وبلاگ من خوش آمدید
آخرین مطالب

آرشيو وبلاگ

پيوندها


 
 
 
💬 نظرات کاربران
💬ثبت نام کاربران
💬ورود کاربران